اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِیِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی كُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً

یکشنبه 6 شهریور 1390

ضرورت بازنگری تعطیلات رسمی كشور (انتشار مجدد)

   نوشته شده توسط: محمد مهدی پوینده    نوع مطلب :سیاسی ،اجتماعی ،

بنام پروردگار قادر و بی‌همتا

امروز مجلس شورای اسلامی به افزایش تعطیلات عید فطر رأی موافق داد! مشخص نیست در سال جهاد اقتصادی و در شرایطی كه كشور نیازمند تلاش و فعالیت مجدانه و بدون وقفه می‌باشد، چه ضرورت و اولویتی وجود داشته كه وكلای ملت را به چنین تصمیمی مجاب نمود است. به همین بهانه یادداشت «ضرورت بازنگری تعطیلات رسمی كشور» كه در «سال همت مضاعف و كار مضاعف» نگاشته‌ام را بار دیگر منتشر می‌كنم تا شاید برخی خفتگان را بیدار نماید.

ضرورت بازنگری تعطیلات رسمی كشوردر سال همت مضاعف وكار مضاعف

با درایت و تیزبینی مقام معظم رهبری در ملقب نمودن سال 89 به «همت مضاعف، كار مضاعف» فرصتی مهیا شد تا بار دیگر نگاه‌ها متوجه تعطیلات رسمی كشور و ضرورت یا عدم ضرورت وجود آن شود و كاهش تعطیلات غیر ضروری كشور به طور جدی‌تری مورد بررسی قرار گیرد چرا كه برای كسب جایگاه اول علمی و اقتصادی و توسعه‌یافتگی در منطقه راهی جز همت مضاعف و كار مضاعف و فعالیت روز افزون وجود ندارد.

هر چند كار مضاعف تنها با كاهش تعطیلات رسمی برآورده نمی‌شود لكن زیاد بودن تعطیلات رسمی كشور و اثرات سوء آن بر روند امور كشور مورد اتفاق همه كارشناسان و دلسوزان كشور است و رهبر معظم انقلاب نیز بر این امر صحه گذاشته و خواستار بررسی این موضوع شده‌اند. در آموزه‌های دین مبین نیز توصیه‌های فراوانی به كار، و كوشش برای آبادانی زمین شده است و رفتار و سیره معصومین (ع) بر ارزش والای كار و تلاش تصریح می‌كند به طوری كه در قرآن مجید تنها موردی كه سفارش به ترك كار و جهد شده است مربوط به شركت در نماز جمعه می‌باشد و حتی به انسان‌ها توصیه شده كه بعد از نماز جمعه نیز به دنبال كسب فضل الهی در زمین پراكنده شوند.

در تقویم رسمی كشور، هر سال 25 روز تعطیل رسمی (شامل 15 روز مناسبت‌های مذهبی و 10 روز مناسبت‌های ملی) و حدود 52 روز جمعه ثبت شده است. بدین ترتیب با احتساب روزهای پنج‌شنبه و مرخصی استحقاقی كارمندان و كارگران، كار و تولید و خدمت‌رسانی تقریبا در 150 روز از سال متوقف می‌شود!

این تعداد تعطیلی غیراستاندارد، بسیار بالاتر از كشورهای توسعه‌یافته و حتی كشورهای منطقه است و بدیهی است در رقابت با دیگر كشورها، ‌به همین نسبت در كار و تولید و پیشرفت و ارتباطات بین‌المللی عقب خواهیم ماند.

تعطیلات زیاد و غیر ضروری موجب قطع شدن روند تولید و كار و اخلال در روند جاری امور كشور شده و علاوه بر كاهش بهره‌وری نیروی انسانی و سرمایه، باعث نزول تولید در بنگاه‌های كوچك و متوسط و افزایش قیمت تمام شده محصولات و خدمات می‌شود.

همچنین تعطیلات زیاد و غیر ضروری سبب عقب افتادگی در كارها، كند شدن امور و طولانی شدن زمان بهره‌برداری از پروژه‌های مختلف علمی- تحقیقاتی و تولیدی-صنعتی گردیده و در نتیجه زیان‌های اجتماعی و اقتصادی فراوانی به كشور تحمیل می‌كند كه مغایر سیاست‌های توسعه‌گرایانه نظام است.

فراموش نكنیم كه تعطیلات رسمی، نوعی هزینه نمودن از اعتبارات عمومی نیز می‌باشد زیرا در ایام تعطیلی، حقوقی به كلیه حقوق‌بگیران اختصاص می‌یابد كه در مقابل آن كاری انجام نمی‌دهند و این در حالی است كه این امتیاز به دیگر آحاد و اصناف جامعه خصوصا به كارگران روزمزد تعلق نمی‌گیرد و به علاوه نوعی تصرف در اموال بخش غیر دولتی است كه باید در ازاء كاری كه انجام نشده است حقوق پرداخت نمایند.

آثار و فشارهای مخرب ناشی از این امر شاید در دستگاه‌ها و شركت‌های دولتی چندان بارز نباشد اما در بخش خصوصی کاملا مشهود است زیرا در شرایطی كه این بنگاه‌ها حدود 7 ماه از 12 ماه سال را فعال هستند، باید دستمزد 12 ماهه پرداخت كنند. این عامل به تنهایی می‌تواند اثری بسیار كاهنده روی بهره‌وری داشته و هزینه‌های تولید و قیمت تمام شده را بسیار بالا ببرد؛ در نتیجه تولیدكننده داخلی، حتی از عهده رقابت با كالا‌های كم‌كیفیت خارجی نیز بر نمی‌آید. طبق برخی محاسبات غیر رسمی و تأیید نشده، در صورت کاهش تنها پنج روز از تعطیلات رسمی کشور بیش از 700 میلیارد تومان از هزینه‌های دستمزدی که بابت روزهای تعطیل رسمی به اقتصاد مملکت تحمیل می‌شود کاسته خواهد شد.

ناگفته نماند كه تعیین تعطیلات رسمی از سوی دولت به عنوان امری حاكمیتی در همه كشورها مرسوم است لكن با توجه به موارد مذكور تنها باید به ضرورت‌ها اكتفا شود.

همچنین فراموش نشود كه همواره در كنار تعطیلات رسمی، تعطیلات غیر رسمی نیز وجود دارد! همواره در ایام ابتدای سال تا 12 و 13 فروردین، بسیاری از كارمندان در مرخصی بسر می‌برند (14 یا 15 روز!) و در طول سال نیز، به تناسب قرار گرفتن تعطیلات رسمی در كنار ایام آخر هفته یا دیگر تعطیلی‌ها، شاهد تعطیلی چند روزه‌ی روند كار و تولید و خدمت هستیم! همچنین در روزهای قبل و بعد از تعطیلات نیز شاهد افزایش معنادار ترك زودهنگام، تاخیرها و غیبت‌ها هستیم و عملا بازدهی مورد انتظار وجود ندارد.

در مراكز آموزشی نیز وضعیت به همین منوال است و هر سال توافق پنهانی میان معلم و دانش‌آموزان و استاد و دانشجو برای آغاز زودهنگام تعطیلات نوروز شکل می‌گیرد و علیرغم اقدامات مسؤولان، متاسفانه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های صادره نیز فاقد ضمانت اجرایی لازم و بازدارندگی كافی هستند.

از سوی دیگر، گرامیداشت و تعظیم یك روز مذهبی یا ملی در گرو تعطیلی آن نیست و معمولا به دلیل عدم مدیریت صحیح تعطیلات، هدف اصلی از تعطیلی غیر ضروری یك روز تاریخی یا مذهبی محقق نمی‌شود و متأسفانه فرصت بسیار عظیم برگزاری مراسم‌های مذهبی و آیین‌های ملی در ادارات و سازمان‌های دولتی، مدارس و دانشگاهها، و صنایع دولتی و خصوصی از دست می‌رود در حالی كه در این مراكز امكان گردآمدن عموم افراد جامعه و برگزاری مراسم‌های باشكوه‌تر و مؤثرتر فرهنگی بیشتر است و در صورت تعطیل نكردن، فرصت عظیمی برای برگزاری مراسم، جشن‌ها و برنامه‌های فرهنگی در سطوح مختلف حاصل می‌شود.

نكته قابل توجه اینكه برخی مطالعات و تحقیقات صورت گرفته حكایت از آن دارد كه به رغم وجود روزهای تعطیل فراوان در ایران، بار کیفی این ایام برای مردم چندان نیست و اثرات دینی، فرهنگی و اجتماعی لازم را ندارد از همین روی هدف مورد نظر از تعطیل شدن مناسبت‌ها برآورده نشده و تعطیلات به طور صحیح مدیریت نمی‌شوند.

بنا بر آنچه گفته شد ضرورت بررسی و بازنگری تعطیلات غیر قابل انكار است و لازم است تعصب و تصلب در برابر تغییر در تقویم كشور را كنار گذاشت و بار دیگر تعطیلات رسمی كشور را مورد تجدید نظر قرار داد.

به عنوان مثال هرچند روزهای 12 فروردین، 15 خرداد و 29 اسفند دارای اهمیت ملی و تاریخی فوق‌العاده هستند لكن دلیلی برای تعطیلی این روزها وجود ندارد چرا كه مراسم و برنامه‌ی سراسری خاصی كه مستلزم تعطیلی رسمی باشد برای این روزها درنظر گرفته نشده است!

همچنین با تأكید مجدد بر این كه «گرامیداشت و تعظیم یك روز مذهبی یا ملی در گرو تعطیلی آن نیست» و با یادآوری آیات سوره‌ی مباركه جمعه، می‌توان از تعطیل كردن مبعث رسول اكرم(ص)، میلاد امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) و شهادت امام جعفر صادق(ع) صرفنظر كرد و در عوض مراسم‌های باشكوهی برای این روزها در ادارات و سازمان‌ها و صنایع و دانشگاه‌ها برگزار كرد و از این طریق معارف نهفته در این روزهای بزرگ مذهبی را به جامعه منتقل كرد. حتی می‌توان كار در روزی مانند عید سعید قربان را با چند ساعت تأخیر آغاز كرد تا مؤمنان بتوانند در نماز این روز شركت كنند.

روز 13 فروردین نیز یكی دیگر از روزهایی است كه می‌توان تعطیلی بودن آن را لغو كرد چرا كه معمولا مردم در طول سال بارها به دامن طبیعت می‌روند و دلیل محكمی برای تعطیل بودن «روز طبیعت» وجود ندارد. لازم به ذكر است كه بنا به اظهارت مسؤولان سازمان محیط زیست كشور، بیشترین آسیب به طبیعت در طول سال مربوط در روز 13 فروردین است!

به علاوه می‌توان تعطیلات مدارس و دانشگاه‌ها در ایام نوروز را به 4 روز تقلیل داد و در عوض تعطیلات شناور زمستانی را برای مراكز آموزشی درنظر گرفت تا دولت بتواند با درنظر گرفتن مسایل مختلف (از جمله آب و هوا) این تعطیلات را اختصاص دهد. بدین ترتیب ضمن جلوگیری از تعطیلی 14 الی 15 روزه امور كشور، دانش‌آموزان و دانشجویان كمتر از فضای درس فاصله می‌گیرند و ایام بیشتری برای تدریس در اختیار معلمان و اساتید قرار می‌گیرد.

لازم به ذكر است كه امام خامنه‌ای (مدظله) نیز در خطبه‌های نماز جمعه 17 فروردین 81 با انتقاد از حجم تعطیلات رسمی كشور فرمودند: « یک تذکر هم در باب مسائل مربوط به فروردین عرض کنیم: اوّلاً این تعطیلات طولانی و بی‏دلیل، هیچ منطق عقلایی ندارد. وضع خوبی نیست که اوّلِ سال، روزهای متوالی - گاهی دو هفته و گاهی بیشتر - همه چرخهای فعّالیت در کشور از حرکت بیفتد. خلاف مقرّرات هم هست، طبق مقرّرات تعطیلی‌ها محدود است. ما در ایّام سال، تعطیلی زیاد داریم که این به زیان کشور است. در بعضی از کشورهای دنیا، طبق فهرستی که مشاهده می‏کردم، همه تعطیلات رسمی در طول سال از پنج، شش روز تجاوز نمی‏کند. لکن ما تعطیلی‌هایمان بسیار زیاد است. علاوه بر آن هم عدّه‏ای با بی‏توجّهی و بی‏اعتنایی خود به کار، علم، تحصیل و به اشتغالات روزمرّه زندگی و کارهای اداری و سازندگی، بر این تعطیلات اضافه هم می‏کنند؛ آن‏هم در آغاز سال. بالاخره در اوّلِ سال، اوّلِ یک دوره جدید مالی و کاری است. توصیه مؤکدِ بنده این است که هم مسؤولین و هم آحاد مردم عزیزمان تصمیم بگیرند این تعطیلات را کم کنند. این همه تعطیلاتِ پی‏درپی، زیانهایی به بار می‏آورد که هر چند در اوّل کار محسوس نیست، لکن نتایج آن برای همه زیانبار است.»

ایشان همچنین در 16 فروردین‌ماه سال جاری نیز مجددا بر این نكته تاكید كرده و فرمودند: «چقدر خوب است كه دستگاه‌هاى رسمى، كار خود را از همان اوان اتمام تعطیلات رسمى شروع كنند. ... هرچه بتوانید فرهنگ كار و تلاش و حضور در عرصه‌ى كار و سنگر كار را گسترش بدهید، خیلى خوب است؛ این به حركت جامعه و نشاط جامعه كمك خواهد كرد.» و جالب اینجاست كه مقام معظم رهبری، خود پیشتاز این عرصه هستند و همه ساله از روز اول سال دیدارها و بازدیدها و برنامه‌های رسمی و غیر رسمی خود را آغاز می‌كنند و در سال جاری نیز با افزایش حجم برنامه‌ها و بازدیدها، شعار «همت مضاعف، كار مضاعف» را تحقق عینی بخشیده‌اند.

بین ترتیب از دولت ولایت‌مدار و مجلس اصول‌گرا انتظار می‌رود كه مطابق آموزه‌های دینی و در اجرای منویات رهبر معظم انقلاب، هر چه سریعتر اقدام به بررسی و تدوین لایحه یا طرح «كاهش تعطیلات رسمی كشور» نمایند تا هرچه بیشتر از فرصت‌ها و ظرفیت‌های كشور استفاده شده و زمینه‌ی رشد و تعالی كشور بیش از پیش مهیا گردد.

البته تاكید می‌كنم كه مشكل كشور ما فقط تعطیلات زیاد و غیر ضروری نیست بلکه نداشتن نگاه جدی به کار و شغل از دیگر معضلات موجود می‌باشد كه می‌بایست با ارتقا «وجدان كاری و انضباط اجتماعی»، افزایش انگیزه كاركنان و برنامه ریزی برای افزایش بهره‌وری و اثربخشی در ساعات كار، موجبات رونق و رواج تلاش و تكاپو و افزایش تولید و خدمت‌رسانی را فراهم ساخت.

ناگفته پیداست كه كاهش تعطیلات رسمی كشور نیاز به شجاعت و همت مضاعف دارد اما امكان‌پذیر است و تعطیلات غیر ضروری اموری نیستند كه نتوان از آنها عدول كرد!

والسلام علی من اتبع الهدی

محمد مهدی پوینده.




برچسب ها: مجلس شورای اسلامی ، كاهش تعطیلات رسمی ، تعطیلات عید فطر ، همت مضاعف ، كار مظاعف ، جهاد اقتصادی ،

دنبالک ها: همین مطلب در الف ، همین مطلب در تابناك ، همین مطلب در بولتن ، همین مطلب در روایت ، همین مطلب در روزنامه ابتكار ، همین مطلب در روزنامه آرمان روابط عمومی ،